น้ำท่วมกรุงเทพฯ 2569: ผลกระทบ เงินเยียวยา 9,000 บาท และแผนระบายน้ำ

ฝนที่ตกหนักต่อเนื่องกว่า 300 มิลลิเมตรในช่วง 24-27 กันยายน 2569 ทำให้กรุงเทพมหานครทั้ง 50 เขตถูกประกาศเป็นเขตภัยพิบัติ น้ำท่วมขังถนนสายหลักกว่า 37 จุด และลุกลามไปยังอีก 26 จังหวัดทั่วประเทศ ล่าสุด (29 กันยายน) มีผู้ได้รับผลกระทบแล้วกว่า 1.7 ล้านคน ใน 5 แสนครัวเรือน และมีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 8 ราย นับตั้งแต่กลางเดือนกันยายนเป็นต้นมา ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในจังหวัดภาคตะวันออก ขณะที่บางสำนักข่าวรายงานเพิ่มเติมว่ามีผู้เสียชีวิตในพื้นที่เขตบึงกุ่ม กรุงเทพฯ อีก 2 ราย จากเหตุพลัดตกน้ำและไม่สามารถอพยพทันเวลา

นายกรัฐมนตรี อนุทิน ชาญวีรกูล ตัดทริปเดินทางที่ลอนดอนกลับมาดูแลสถานการณ์ด้วยตนเอง และลงพื้นที่ชุมชนคลองจั่น เขตบางกะปิ ในคืนวันอาทิตย์ที่ผ่านมา สวมรองเท้าบูตลุยน้ำแจกถุงยังชีพให้ผู้ประสบภัยที่ยังไม่สามารถออกจากบ้านได้ ท่ามกลางระดับน้ำที่สูงถึงราว 1.5 เมตรในบางจุด

สาเหตุ: ทำไมกรุงเทพฯ จึงจมน้ำเร็วและหนักขนาดนี้

ต้นเหตุหลักคือร่องมรสุมกำลังแรงที่พาดผ่านประเทศไทยพร้อมกับมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่กำลังแรงขึ้นในช่วงเวลาเดียวกัน ทำให้ฝนตกสะสมในระยะเวลาสั้นเกือบเท่าปริมาณฝนเฉลี่ยทั้งเดือนกันยายนภายในเวลาเพียง 2-3 วัน ประกอบกับปัจจัยเชิงโครงสร้างของกรุงเทพฯ เอง คือตัวเมืองตั้งอยู่สูงจากระดับน้ำทะเลเพียงประมาณ 1.5 เมตร และยังคงทรุดตัวลงปีละไม่กี่มิลลิเมตรจากการสูบน้ำบาดาลและน้ำหนักของสิ่งปลูกสร้างสะสมมานาน เมื่อฝนตกหนักพร้อมกับอ่างเก็บน้ำในจังหวัดภาคตะวันออกอย่างระยองที่มีปริมาณน้ำสูงเกินความจุอยู่แล้ว น้ำจึงระบายไม่ทันและไหลบ่าเข้าท่วมพื้นที่ลุ่มต่ำอย่างรวดเร็ว

สมุทรปราการ ซึ่งเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ได้รับผลกระทบหนักที่สุดรองจากกรุงเทพฯ ชั้นใน ทำให้การเดินทางเข้า-ออกพื้นที่หยุดชะงักเป็นวงกว้าง ส่วนพัทยาก็มีน้ำท่วมขังเช่นกันแต่รุนแรงน้อยกว่า

ภาพประกอบ: คลองในกรุงเทพฯ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบระบายน้ำที่เมืองต้องพึ่งพา (ไม่ใช่ภาพจากเหตุการณ์น้ำท่วมปี 2569) — เครดิตภาพ: David Broad, CC BY 3.0 ผ่าน Wikimedia Commons

ตัวเลขที่ต้องรู้: ผลกระทบทั่วประเทศ ณ วันที่ 29 กันยายน

• ผู้ได้รับผลกระทบ: กว่า 1.7 ล้านคน ใน 5 แสนครัวเรือน ครอบคลุม 27 จังหวัด (ตัวเลขของกรุงเทพฯ เพียงจังหวัดเดียวช่วงสุดสัปดาห์ที่ผ่านมาอยู่ที่ราว 700,000 คน หรือ 329,000 ครัวเรือน ตามข้อมูลศูนย์ควบคุมระบบป้องกันน้ำท่วมกรุงเทพมหานคร)
• ผู้เสียชีวิต: อย่างน้อย 8 รายทั่วประเทศ นับตั้งแต่กลางเดือนกันยายน ส่วนใหญ่อยู่ใน 3 จังหวัดภาคตะวันออก
• ผู้ไม่สามารถออกจากบ้าน: กว่า 80,000 คนในพื้นที่น้ำท่วมสูง ต้องพึ่งเรือและครัวเคลื่อนที่ในการส่งอาหาร
• ศูนย์พักพิง: อย่างน้อย 234 แห่งทั่วกรุงเทพฯ รองรับผู้อพยพแล้วกว่า 5,900 คน
• ความเสียหายทางเศรษฐกิจ: ตัวเลขยังแตกต่างกันตามผู้ประเมิน — สำนักข่าวต่างประเทศอ้างอิงตัวเลขเบื้องต้นราว 11,000-12,300 ล้านบาท (ราว 320-350 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ขณะที่ ผศ.อาทิตย์ พิศาลวานิช คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ประเมินความเสียหายทั่วประเทศในสถานการณ์ปานกลางไว้สูงถึง 25,345 ล้านบาท (กรุงเทพฯ เพียงจังหวัดเดียวคิดเป็น 10,586 ล้านบาท) โดยมีช่วงประเมินตั้งแต่ 16,896-33,793 ล้านบาทขึ้นอยู่กับความรุนแรง ส่วนศูนย์พยากรณ์เศรษฐกิจและธุรกิจ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย (UTCC) ประเมินอย่างระมัดระวังกว่าไว้ที่ราว 10,000 ล้านบาทใน 21 จังหวัด ด้านผลกระทบต่อ GDP นักเศรษฐศาสตร์ก็เห็นไม่ตรงกัน บางสำนักคาดว่าอาจฉุด GDP ทั้งปีลงราว 0.1-0.3 จุด ขณะที่บางแห่ง เช่น InnovestX ยังคงเป้า GDP ปีนี้ไว้ที่ 2.0% โดยเชื่อว่ามาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐจะช่วยชดเชยผลกระทบได้เกือบทั้งหมด

ตัวเลขทั้งหมดนี้ยังอยู่ระหว่างการสำรวจความเสียหายเพิ่มเติม และมีแนวโน้มเปลี่ยนแปลงในวันถัดไป

รัฐบาลและ กทม. เร่งกู้วิกฤต

คณะรัฐมนตรีประกาศให้วันจันทร์ที่ 28 และวันอังคารที่ 29 กันยายน เป็น วันหยุดราชการเป็นกรณีพิเศษ สำหรับหน่วยงานรัฐในกรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี และสมุทรปราการ เพื่อลดการเดินทางและให้เจ้าหน้าที่มีสมาธิเต็มที่กับการระบายน้ำ โรงเรียนกว่า 400 แห่งในกรุงเทพฯ ปิดการเรียนการสอนตามไปด้วย ขณะเดียวกันการรถไฟแห่งประเทศไทยปรับเปลี่ยนต้นทาง-ปลายทางขบวนรถสายตะวันออก 8 ขบวน จากสถานีกรุงเทพฯ ไปเป็นสถานีบ้านทับช้าง เนื่องจากรางรถไฟบางช่วงถูกน้ำท่วม ส่วนทางด่วนสาย M7-M9 และดอนเมืองโทลล์เวย์ก็เปิดให้ใช้ฟรีจนถึงเที่ยงคืนของวันที่ 29 กันยายน เพื่อบรรเทาภาระประชาชน

ศูนย์กระจายอาหารที่โรงเรียนวิชูทิศสามารถผลิตกล่องอาหารปรุงสุกได้ราว 60,000 กล่องต่อมื้อ หรือสูงสุดถึง 180,000 กล่องต่อวัน สำหรับแจกจ่ายในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด รัฐบาลยังกันงบกลางไว้อีกราว 2,000 ล้านบาทสำหรับการเยียวยาภัยพิบัติทั่วประเทศ ครอบคลุมความเสียหายที่รายงานตั้งแต่วันที่ 20 กันยายนเป็นต้นไป

ภาพประกอบ: การขนกล่องอาหารสำหรับแจกจ่ายผู้ประสบภัยน้ำท่วมในไทย (ภาพจากปฏิบัติการช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมครั้งก่อน ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์ปี 2569) — เครดิตภาพ: U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 1st Class Johnie Hickmon, สาธารณสมบัติ ผ่าน Wikimedia Commons

เงินเยียวยา 9,000 บาท: ใครมีสิทธิ์ และยื่นขอยังไง

กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.) เปิดมาตรการเยียวยาเงินสดสูงสุด 9,000 บาทต่อครัวเรือน ภายใต้กรอบงบประมาณ 558.7 ล้านบาทที่คณะรัฐมนตรีอนุมัติไปก่อนหน้านี้ ครอบคลุมครัวเรือนในพื้นที่ที่ประกาศเป็นเขตภัยพิบัติทั้งกรณีน้ำท่วมไม่เกิน 7 วัน (มีทรัพย์สินเสียหาย) และกรณีน้ำท่วมต่อเนื่องเกิน 7 วัน โดยยื่นเรื่องผ่าน แอปพลิเคชันทางรัฐ ที่จะตรวจสอบข้อมูลกับฐานทะเบียนราษฎร์อัตโนมัติ หรือยื่นด้วยตนเองที่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่ เงินจะโอนผ่านบัญชีพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขบัตรประชาชนโดยธนาคารออมสิน นอกจากนี้ยังมีเงินช่วยเหลือค่าทำศพ 2 ล้านบาทต่อรายสำหรับผู้เสียชีวิตโดยตรงจากน้ำท่วมหรือดินถล่ม

ในส่วนของกรุงเทพมหานคร มีเงินช่วยเหลือเพิ่มเติมแยกต่างหากตามระดับความเสียหายที่ประเมินจริง (ไม่ใช่วงเงินตายตัว) โดยต้องแจ้งความเสียหายที่สำนักงานเขต ขอให้เจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ประเมิน รับหนังสือรับรองผู้ประสบภัย แล้วจึงยื่นเรื่องพร้อมหลักฐาน (บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน ภาพถ่าย/วิดีโอความเสียหาย และหลักฐานการเป็นเจ้าของหรือผู้เช่า) อ่านรายละเอียดขั้นตอนเต็มและเอกสารที่ต้องเตรียมได้ในคู่มือเงินเยียวยาน้ำท่วมของเรา สอบถามเพิ่มเติมที่สายด่วน กทม. 1555 หรือสายด่วน ปภ. 1784

พลังใจกลางวิกฤต: คนกรุงเทพฯ ช่วยกันเอง

ท่ามกลางวิกฤต หลายพื้นที่เห็นภาพความร่วมมือของคนในชุมชนอย่างชัดเจน คริส เคนเนธ ผู้พักอาศัยในกรุงเทพฯ เล่าให้สื่อต่างประเทศฟังว่า "มีความรู้สึกที่ชัดเจนมากว่าผู้คนกำลังช่วยเหลือซึ่งกันและกัน" โดยเห็นเพื่อนบ้านช่วยกันขนของ และหลายคนยังช่วยกู้ภัยสัตว์เลี้ยงที่ติดอยู่ในน้ำท่วมด้วย ส่วนวิทวัฒน์ กาสา ชาวระยอง เล่าว่าคนไทยกำลัง "แบ่งปันอาหารและน้ำดื่ม ช่วยพาคนย้ายไปอยู่ในที่ปลอดภัยกว่า"

ตัวอย่างที่เป็นรูปธรรมคือ ชัชพงศ์ จินดาภู และเพื่อน ที่ตั้งครัวชุมชนหน้าร้านขายเสื้อผ้าแห่งหนึ่งซึ่งกลายเป็นที่หลบภัยชั่วคราวหลังบ้านของเขาเองจมน้ำ ทำอาหารแจกฟรีให้ผู้ที่ต้องการ ขณะที่ในหลายพื้นที่ ประชาชนใช้โซเชียลมีเดียประสานงานขอความช่วยเหลือและระดมทีมอาสาสมัครเข้าช่วยเหลือผู้สูงอายุและผู้ป่วยติดเตียงที่ไม่สามารถอพยพเองได้ทันเวลา ซึ่งสะท้อนความร่วมแรงร่วมใจของสังคมไทยในยามวิกฤตได้อย่างเด่นชัด

จากนี้จะเป็นอย่างไร

ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ระบุว่าน้ำในบางพื้นที่เริ่มลดระดับลงแล้วหลังฝนเบาลงตั้งแต่ต้นสัปดาห์ และทีมงานเร่งสูบระบายน้ำออกจากพื้นที่ลุ่มต่ำอย่างต่อเนื่อง แต่ยอมรับว่าการทำให้น้ำแห้งสนิททั่วทุกจุดอาจต้องใช้เวลานานถึง 1 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับปริมาณฝนที่อาจตกเพิ่มเข้ามาอีก กรมอุตุนิยมวิทยายังคงพยากรณ์ว่าจะมีฝนตกต่อเนื่องในหลายพื้นที่ทั่วประเทศ แม้กรุงเทพฯ เองมีแนวโน้มฝนลดลงกว่าสัปดาห์ที่ผ่านมา

สำหรับประชาชนที่ยังต้องอาศัยอยู่ในพื้นที่เสี่ยงหรือกำลังเตรียมรับมือฝนที่เหลือของฤดูมรสุมปีนี้ สามารถอ่านสิ่งที่ควรเตรียมไว้ล่วงหน้าได้ในเช็กลิสต์เตรียมรับมือน้ำท่วม ของเรา ส่วนใครที่รถได้รับความเสียหายจากน้ำท่วม ก็มีคำแนะนำเรื่องการเคลมประกันในคู่มือรถโดนน้ำท่วม เช่นกัน ระบบเตือนภัยล่วงหน้าฉบับก่อนหน้านี้จากกรมอุตุฯ ก็เคยเตือนเรื่องฝนหนักมากทั่วประเทศ ไว้ล่วงหน้าตั้งแต่ปลายเดือนกรกฎาคมเช่นกัน

เหตุการณ์นี้ยังคงพัฒนาต่อเนื่อง เราจะติดตามและอัปเดตตัวเลขผู้ได้รับผลกระทบ ความเสียหาย และมาตรการเยียวยาล่าสุดต่อไป