ครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ไม่มีผู้หญิงอายุ 20–24 ปีเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกในอังกฤษตลอด 5 ปีติดกัน

ช่วงปี 2020–2024 ไม่มีผู้หญิงอายุ 20–24 ปีแม้แต่รายเดียวเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกในอังกฤษ นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์การแพทย์ที่บันทึกสถิตินี้ได้ ผลการศึกษาชิ้นสำคัญนี้ตีพิมพ์ในวารสาร The Lancet เมื่อวันที่ 18 มิถุนายน 2026 โดยทีมนักวิจัยจาก Queen Mary University of London ที่ได้รับการสนับสนุนจาก Cancer Research UK และถือเป็นหลักฐานทางวิทยาศาสตร์ครั้งแรกที่พิสูจน์ว่าวัคซีน HPV ป้องกันการเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกได้จริงในระดับประชากร

ตัวเลขที่เปลี่ยนประวัติศาสตร์

ก่อนที่อังกฤษจะเริ่มโครงการฉีดวัคซีน HPV สำหรับเด็กหญิงในโรงเรียนเมื่อปี 2008 มีผู้หญิงอายุต่ำกว่า 30 ปีเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกราว 20 รายต่อปี แต่เมื่อรุ่นที่ฉีดวัคซีนในปีแรกๆ เติบโตเข้าสู่ช่วงอายุ 20 ปีต้นๆ ตัวเลขดังกล่าวลดลงอย่างรวดเร็วจนถึงศูนย์ในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา

กลุ่มที่ได้รับผลดีที่สุดคือผู้หญิงที่ฉีดวัคซีนตั้งแต่อายุ 12–13 ปี ซึ่งปัจจุบันอยู่ในช่วงอายุ 20 ต้น และราว 90% ของผู้หญิงในกลุ่มอายุ 20–24 ปีในอังกฤษได้รับวัคซีนนี้ในวัยเรียน

สำหรับกลุ่มอายุที่มากขึ้นอย่าง 30–34 ปี ที่ฉีดวัคซีนแล้ว มีความเสี่ยงเสียชีวิตจากมะเร็งปากมดลูกน้อยกว่า 63% เมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับวัคซีน เป็นสัญญาณว่าประโยชน์ของวัคซีนจะยิ่งชัดเจนมากขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

โดยรวม นักวิจัยประมาณว่าโครงการฉีดวัคซีน HPV ของอังกฤษช่วยป้องกันการเสียชีวิตได้แล้ว ประมาณ 200 ราย และตัวเลขนี้จะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องเมื่อกลุ่มผู้ฉีดวัคซีนมีอายุมากขึ้น

วัคซีน HPV คืออะไร และมะเร็งปากมดลูกเกิดขึ้นได้อย่างไร

Human Papillomavirus (HPV) คือไวรัสที่ติดต่อทางสัมผัสที่พบได้บ่อยที่สุดชนิดหนึ่งในโลก มีมากกว่า 100 สายพันธุ์ โดยสายพันธุ์ 16 และ 18 รับผิดชอบต่อมะเร็งปากมดลูกกว่า 70% ของทั้งหมด และยังเกี่ยวข้องกับมะเร็งอื่นๆ อีกหลายชนิด เช่น มะเร็งช่องปากและลำคอ มะเร็งทวารหนัก และมะเร็งองคชาต

วัคซีน HPV ที่นิยมใช้ในปัจจุบัน โดยเฉพาะ Gardasil 9 ครอบคลุมสายพันธุ์ที่ก่อมะเร็งสูงถึง 9 สายพันธุ์ ซึ่งป้องกันมะเร็งปากมดลูกได้ราว ~90% ของทุกกรณี วัคซีนจะทำงานได้ดีที่สุดเมื่อให้ก่อนที่ร่างกายจะเคยสัมผัสเชื้อ จึงแนะนำให้ฉีดในช่วงวัยรุ่นตอนต้น

อังกฤษเริ่มโครงการในปี 2008 สำหรับเด็กหญิงอายุ 12–13 ปีในโรงเรียน และขยายครอบคลุมเด็กชายด้วยในปี 2019 ปัจจุบันมีผู้หญิงอายุ 20–24 ปีในอังกฤษฉีดวัคซีนนี้แล้วราว 90% — นี่คือรากฐานสำคัญที่ทำให้ผลลัพธ์ครั้งนี้เป็นไปได้

ผลการศึกษาของ The Lancet: สิ่งที่ค้นพบ

ทีมวิจัยนำโดย ศาสตราจารย์ Peter Sasieni วิเคราะห์ข้อมูลทะเบียนการเสียชีวิตจากมะเร็งและข้อมูลการฉีดวัคซีนอย่างเป็นทางการของอังกฤษในช่วงปี 2001–2024 ครอบคลุมผู้หญิงอายุ 20–34 ปี นับเป็นการศึกษาระยะยาวที่ครอบคลุมที่สุดเท่าที่เคยมีมาในประเด็นนี้

เสียงจากนักวิจัยและผู้เชี่ยวชาญ

ศาสตราจารย์ Peter Sasieni หัวหน้าทีมวิจัยจาก Queen Mary University of London กล่าวว่า

"เป็นเรื่องน่าทึ่งมากที่การฉีดยาเพียงครั้งเดียวสามารถขจัดมะเร็งชนิดหนึ่งได้เกือบสมบูรณ์"

Michelle Mitchell ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Cancer Research UK ซึ่งเป็นผู้สนับสนุนการวิจัยนี้ กล่าวเสริมว่า

"นี่คือก้าวสำคัญที่เหลือเชื่อ และเป็นความก้าวหน้าครั้งใหญ่ในภารกิจของเราในการเอาชนะมะเร็ง"

ผลการวิจัยนี้มีความสำคัญเพราะก่อนหน้านี้หลักฐานส่วนใหญ่ที่มีอยู่เป็นหลักฐานว่าวัคซีนลดการติดเชื้อและการเกิดเนื้องอกก่อนมะเร็ง แต่ยังขาดหลักฐานตรงที่พิสูจน์ว่าลดการเสียชีวิตได้ด้วย งานชิ้นนี้จึงปิดช่องว่างนั้นได้อย่างสมบูรณ์

ประเทศไทย: วิกฤตเงียบที่รอการแก้ไข

ในขณะที่อังกฤษเฉลิมฉลองชัยชนะทางสาธารณสุขครั้งนี้ ประเทศไทยยังต้องเผชิญกับภาระโรคที่หนักกว่ามาก ข้อมูลจากองค์การอนามัยโลก (WHO) พบว่าในแต่ละปีผู้หญิงไทยกว่า 9,158 รายได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งปากมดลูก และในจำนวนนั้น 4,705 รายเสียชีวิต — เฉลี่ยราว 12–13 คนต่อวัน

กระทรวงสาธารณสุขไทยบรรจุวัคซีน HPV เข้าสู่แผนสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคแห่งชาติตั้งแต่ปี 2560 (2017) ให้บริการฟรีแก่เด็กหญิงชั้น ป.5 (อายุ 11–12 ปี) ในโรงเรียนทั่วประเทศ นอกจากนี้ยังมีการนำการตรวจคัดกรองโดยการเก็บตัวอย่างด้วยตนเอง (self-collection) มาใช้ตั้งแต่ปี 2566 (2023) สำหรับผู้หญิงอายุ 30–60 ปี ช่วยขยายการเข้าถึงในพื้นที่ห่างไกล

อย่างไรก็ตาม ยังมีโจทย์ใหญ่ที่ต้องแก้ไข อัตราการรับวัคซีนเข็มที่สองในไทยอยู่ที่เพียง 59.3% ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมาย 90% ขององค์การอนามัยโลก ผลการศึกษาจากอังกฤษคือหลักฐานชิ้นสำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งในการโน้มน้าวผู้ปกครองและหน่วยงานสาธารณสุขว่าการลงทุนในการฉีดวัคซีนครบสองเข็มและขยายความครอบคลุมให้ถึง 90% จะช่วยชีวิตผู้หญิงไทยได้อย่างเป็นรูปธรรม

ไทยตั้งเป้าสอดคล้องกับ WHO ในการบรรลุ เป้าหมาย 90-70-90 ภายในปี 2030 ได้แก่ ฉีดวัคซีนให้เด็กหญิง 90% ตรวจคัดกรองหญิงวัยเสี่ยง 70% และรักษาผู้ที่พบความผิดปกติ 90%

อนาคต: โลกไร้มะเร็งปากมดลูกเป็นไปได้จริง

ผลการศึกษาจาก The Lancet ฉบับนี้ไม่ได้มีความหมายเฉพาะในอังกฤษ แต่ส่งสัญญาณสำคัญให้ทั่วโลกว่าเป้าหมายขององค์การอนามัยโลกในการกำจัดมะเร็งปากมดลูกในฐานะปัญหาสาธารณสุขภายในศตวรรษนี้นั้นทำได้จริง

ระบบ NHS ของอังกฤษวางเป้าหมายขจัดมะเร็งปากมดลูกภายในปี 2040 อินเดียเพิ่งเริ่มแคมเปญฉีดวัคซีน HPV สำหรับเด็กหญิงถึง 11.5 ล้านคน ในเดือนกุมภาพันธ์ 2026 และแนวโน้มทั่วโลกชี้ให้เห็นว่าวัคซีน HPV กำลังเป็นหนึ่งในเครื่องมือป้องกันมะเร็งที่ทรงพลังที่สุดในประวัติศาสตร์

สิ่งที่ต้องเดินหน้าต่อ:

• เพิ่มความครอบคลุมการฉีดวัคซีน โดยเฉพาะเข็มที่สองในไทยจาก 59.3% สู่เป้าหมาย 90%
• ขยายการตรวจคัดกรอง ให้ครอบคลุมผู้หญิงในชนบทและกลุ่มเปราะบาง
• สร้างความตระหนักรู้ ว่าวัคซีน HPV ไม่ใช่แค่ป้องกันการติดเชื้อ แต่คือการป้องกันการเสียชีวิตจากมะเร็งที่พิสูจน์แล้ว

สิ่งที่เกิดขึ้นในอังกฤษสอนให้รู้ว่ายาป้องกันมะเร็งที่ทรงประสิทธิภาพที่สุดชนิดหนึ่งในโลกไม่ใช่ยาแพงหรือเทคโนโลยีอนาคต แต่คือวัคซีนที่ฉีดให้เด็กสาวอายุ 12 ปีในห้องเรียนธรรมดาทั่วไป ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นต้องใช้เวลาราว 15–20 ปีกว่าจะเห็นชัด แต่เมื่อเห็นแล้วมันเปลี่ยนประวัติศาสตร์

สำหรับนวัตกรรมทางการแพทย์ที่กำลังเปลี่ยนโลกเรื่องอื่น อ่านต่อได้ที่ เลนาคาพาเวียร์: วัคซีนป้องกัน HIV ที่ฉีดปีละสองครั้ง และ AI ช่วยคัดกรองวัณโรค ซึ่งเป็นอีกสองความก้าวหน้าทางการแพทย์ที่น่าจับตาในปีนี้