แอนดี้ เบิร์นแฮม ขึ้นนายกฯ อังกฤษ — ผู้นำคนที่ 7 ในรอบทศวรรษ

อังกฤษกำลังจะมีนายกรัฐมนตรีคนใหม่อีกครั้ง — และครั้งนี้เป็นผู้นำคนที่ 7 ในรอบเพียงทศวรรษเดียว เมื่อวันศุกร์ที่ 17 กรกฎาคม 2569 แอนดี้ เบิร์นแฮม อดีตนายกเทศมนตรีเมืองแมนเชสเตอร์ ได้รับการประกาศเป็นหัวหน้าพรรค Labour อย่างเป็นทางการที่การประชุมพิเศษของพรรคในกรุงลอนดอน โดยได้รับการสนับสนุนจาก 379 จากสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในสังกัดทั้งหมด 403 คน — คิดเป็น 94% และเป็นผู้สมัครคนเดียวในการแข่งขันครั้งนี้

เบิร์นแฮมจะเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีอย่างเป็นทางการในวันจันทร์ที่ 20 กรกฎาคม 2569 หลัง เคียร์ สตาร์เมอร์ นายกฯ คนปัจจุบันยื่นใบลาออกต่อพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 3

เส้นทางสู่ดาวนิ่งสตรีต

เบิร์นแฮมไม่ใช่หน้าใหม่ในวงการการเมืองอังกฤษ เขาเกิดเมื่อวันที่ 7 มกราคม 1970 ที่เมืองเอนทรี ในมณฑลแลงคาเชียร์ และเติบโตในพื้นที่ระหว่างลิเวอร์พูลกับแมนเชสเตอร์ สำเร็จการศึกษาด้านภาษาอังกฤษจากวิทยาลัยฟิตซ์วิลเลียม มหาวิทยาลัยเคมบริดจ์

เส้นทางการเมืองของเขาเริ่มต้นในปี 2544 เมื่อได้รับเลือกเป็น สส. เขตเลห์ และไต่เต้าขึ้นเป็นรัฐมนตรีในรัฐบาลกอร์ดอน บราวน์ โดยเคยดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีสาธารณสุขในช่วงปี 2552–2553 ก่อนจะเปลี่ยนเส้นทางสู่การเมืองท้องถิ่น เมื่อปี 2560 เขาลงเลือกตั้งเป็นนายกเทศมนตรีเมืองแมนเชสเตอร์ ตำแหน่งใหม่ที่เพิ่งก่อตั้ง และดำรงอยู่ในตำแหน่งนั้นอย่างโดดเด่นนาน 9 ปี

ผลงานที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือ Bee Network — ระบบขนส่งสาธารณะบูรณาการที่รวมรถประจำทางและรถไฟฟ้ารางเบาของแมนเชสเตอร์ภายใต้การบริหารท้องถิ่น พร้อมค่าโดยสารสูงสุด 2 ปอนด์ต่อเที่ยว กลายเป็นต้นแบบที่นักการเมืองจากทั่วอังกฤษนำไปศึกษา

เดือนมิถุนายน 2569 เขากลับสู่รัฐสภาด้วยการชนะการเลือกตั้งซ่อมเขตเมคเกอร์ฟิลด์ และหลังจากนั้นไม่นาน กระแสของเขาก็พุ่งแรงจนทำให้ สตาร์เมอร์ ไม่อาจยืนหยัดได้อีกต่อไป

ทำไม สตาร์เมอร์ ต้องก้าวลง

สตาร์เมอร์เข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีหลัง Labour ชนะการเลือกตั้งทั่วไปอย่างถล่มทลายในปี 2567 แต่หลังจากนั้นเพียงสองปี คะแนนนิยมของเขาก็ดิ่งลงอย่างรวดเร็ว

ปัจจัยหลักที่กัดกินความนิยม ได้แก่ วิกฤตค่าครองชีพที่ยืดเยื้อจากสงครามในตะวันออกกลางและยูเครน ส่งผลให้ราคาพลังงานและอาหารพุ่งสูง ขณะที่บริการสาธารณะ โดยเฉพาะ NHS ยังคงแออัด ปัญหาเหล่านี้เปิดช่องให้พรรคขวาจัด Reform UK แจ้งเกิดในโพลหลายชุดด้วยคะแนนนิยมที่น่าตกใจ

การเลือกตั้งท้องถิ่นในเดือนพฤษภาคม 2569 กลายเป็นจุดพลิกผัน เมื่อ Labour สูญเสียที่นั่งจำนวนมากและสมาชิกพรรคเริ่มส่งสัญญาณอย่างเปิดเผยว่าต้องการผู้นำใหม่ สตาร์เมอร์ จึงประกาศลาออกในที่สุด

แอนดี้ เบิร์นแฮม คือใคร — 'ราชาแห่งทิศเหนือ'

ฉายา "King of the North" หรือ ราชาแห่งทิศเหนือ มาจากการที่เบิร์นแฮมลุกขึ้นต่อสู้เพื่อชุมชนในภาคเหนือของอังกฤษอย่างดุเดือดในช่วงการระบาดของโควิด-19 เมื่อปี 2563 เขาปฏิเสธข้อเสนอรัฐบาลกลางที่ให้แมนเชสเตอร์ล็อกดาวน์โดยไม่มีชดเชยเพียงพอ และกล่าวถ้อยคำตรงๆ ต่อหน้ากล้องจนกลายเป็นไวรัล

สไตล์ของเขาแตกต่างอย่างสิ้นเชิงจาก สตาร์เมอร์ — ขณะที่อดีตนายกฯ ดูเคร่งขรึมและเป็นทางการ เบิร์นแฮมสบายๆ เปิดเผย และพูดจาเข้าถึงคนได้ง่ายกว่า เขาระบุตัวเองเป็นสังคมนิยมสายกลางซ้ายของพรรค และชูนโยบายที่เน้น กระจายอำนาจออกจากลอนดอน ซึ่งเป็นหัวใจของประสบการณ์ 9 ปีในแมนเชสเตอร์

ในสุนทรพจน์แรกหลังได้รับเลือก เขากล่าวว่า

"เราจะคืนความหวังให้คนในประเทศนี้ เราจะนำอำนาจกลับจากเวสต์มินสเตอร์และไวท์ฮอลล์ และมอบให้กับพื้นที่ที่คุณอยู่"

พร้อมย้ำด้วยว่า "ประเทศนี้ต้องการการเมืองแบบใหม่ และฉันพร้อมแล้ว"

10 ปี 7 นายกฯ — อังกฤษกับความผันผวนที่ไม่มีใครคาด

ย้อนไปในปี 2559 เดวิด คาเมรอน ลาออกหลังแพ้การลงประชามติ Brexit เทเรซา เมย์ เข้ามาแทน ตามมาด้วย บอริส จอห์นสัน ที่ลาออกกลางเรื่องอื้อฉาว จากนั้น ลิซ ทรัสส์ อยู่ได้เพียง 45 วัน ก่อน ริชิ ซูนัค จะรับไม้ต่อ และ สตาร์เมอร์ ก็รักษาตำแหน่งได้ไม่ถึง 2 ปี

เบิร์นแฮมคือคนที่ 7 ในลำดับนี้ ซึ่งหลายผู้วิเคราะห์มองว่าสะท้อนให้เห็น ความไม่มั่นคงเชิงโครงสร้าง ของการเมืองอังกฤษในยุคหลัง Brexit ที่พรรคการเมืองทั้งสองฝ่ายต่างดิ้นรนหาทิศทางในโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว

ความท้าทายที่รอผู้นำคนใหม่

เบิร์นแฮมจะเข้าดาวนิ่งสตรีตท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวย เศรษฐกิจอังกฤษเติบโตช้า บริการสาธารณะตึงตัว และประชาชนกำลังเผชิญค่าครองชีพสูงจากผลพวงของสงคราม

ในขณะเดียวกัน Reform UK ของไนเจล ฟาราจ ยังคงกวาดคะแนนนิยมในหมู่ผู้มีสิทธิออกเสียงชนชั้นแรงงาน ซึ่งเคยเป็นฐานเสียงหลักของ Labour มาตลอด การประกาศว่าตัวเองเป็น "นายกฯ ที่เป็นมิตรกับธุรกิจ" ขณะเดียวกันก็ต้องรักษาการสนับสนุนจากฝ่ายซ้ายของพรรค จึงเป็นความท้าทายแรกที่ต้องผ่านให้ได้

เบิร์นแฮมประกาศว่าจะเปิดเผยรายชื่อคณะรัฐมนตรีในวันจันทร์ และจะบริหารงาน "แบบรวมทุกฝ่าย" (broad church) โดยไม่กีดกันใครออกจากพรรค

การเลือกตั้งทั่วไปครั้งถัดไปยังไม่ต้องจัดจนถึงปี 2572 ซึ่งหมายความว่าเขามีเวลาพอสมควรในการพิสูจน์ตัวเอง — แต่ประวัติศาสตร์ 10 ปีที่ผ่านมาบอกว่า อะไรก็เกิดขึ้นได้

แหล่งข่าว

• Al Jazeera — Burnham confirmed as Labour leader
• PBS NewsHour — Andy Burnham declared Labour leader
• CBS News — Andy Burnham to become UK PM
• TIME — Burnham calls for New Politics